AYM'den Emsal Çocuk İadesi Kararı
Resmî adıAnayasa Mahkemesinin 4/3/2026 Tarihli ve 2025/16250 Başvuru Numaralı Kararı
Anayasa Mahkemesi, velayeti ve iadesi tartışma konusu olan iki çocuğun mutat meskenleri olan Hollanda'ya iade edilmesi kararıyla, başvurucu annenin aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir.
Düzenlemenin Detayları
Başvuru, Türk vatandaşı olan başvurucunun, Hollanda vatandaşı eski eşinden olan iki müşterek çocuğunun Lahey Sözleşmesi uyarınca Hollanda'ya iade edilmesine karar verilmesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucu ve eşi Hollanda'da boşanmış, ardından başvurucu çocuklarla birlikte Türkiye'ye gelmiş ve çocukları geri göndermemiştir. Bunun üzerine baba, çocukların mutat meskeni olan Hollanda'ya iadesi talebiyle Türkiye'de dava açmıştır.
İlk derece mahkemesi ve istinaf dairesi, çocukların anneye bağımlı olması, Türkiye'deki yeni düzenleri ve psikososyal gelişimleri gerekçesiyle iade talebini reddetmiştir. Ancak Yargıtay, Lahey Sözleşmesi kapsamında iadeyi engelleyecek boyutta somut ve ciddi bir risk bulunmadığı gerekçesiyle kararı bozmuş, yerel mahkeme de bu bozma kararına uyarak çocukların Hollanda'ya iadesine hükmetmiştir. Başvurucu bunun üzerine Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunmuştur.
Anayasa Mahkemesi yaptığı incelemede, derece mahkemelerinin çocukların üstün yararı ile iade yükümlülüğü arasında adil bir denge kuramadığını belirtmiştir. Özellikle çocukların anneye olan bağımlılık derecesi, Türkiye'de kurdukları yeni aile düzeni ve babanın Hollanda'daki yaşam koşullarının yeterince araştırılmadan iade kararı verilmesini hak ihlali olarak değerlendirmiştir. Mahkeme, hak ihlalinin ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına ve bu süreç tamamlanıncaya kadar çocukların iadesinin durdurulmasına karar vermiştir.
Akla Gelen Sorular
- Bir ebeveyn çocuğu yurt dışından Türkiye'ye getirip geri göndermezse doğrudan 'çocuk kaçırma' suçu mu oluşur?
- Lahey Sözleşmesi kapsamında bu durum 'haksız alıkoyma' olarak nitelendirilir ve iade süreci işletilir; ancak çocuğun iadesi durumunda ciddi bir fiziksel veya psikolojik tehlikeye maruz kalacağı kanıtlanırsa iade reddedilebilir.
- Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı sonrasında çocuklar hemen Hollanda'ya gönderilecek mi?
- Hayır, Anayasa Mahkemesi yeniden yargılama sonuçlanıncaya kadar çocukların Hollanda'ya iade edilmesini tedbiren durdurmuştur.
- Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi bu davada neden farklı kararlar vermiştir?
- Yargıtay Lahey Sözleşmesi'nin iade yükümlülüğüne odaklanırken; Anayasa Mahkemesi çocukların psikolojik durumunu, anneyle olan bağını ve üstün yararını koruyan anayasal haklar çerçevesinden bakmıştır.
Kavramlar
- Mutat Mesken
- Bir kimsenin yerleşme niyeti olmasa dahi fiilen yaşamını sürdürdüğü, günlük ilişkilerinin merkezini oluşturan yer.
- Lahey Sözleşmesi
- Uluslararası düzeyde haksız olarak götürülen veya alıkonulan çocukların mutat meskenlerine hızla iadesini sağlamayı amaçlayan uluslararası anlaşma.
- Yeniden Yargılama
- Kesinleşmiş bir mahkeme kararının, hak ihlali gibi olağanüstü sebeplerle aynı mahkeme tarafından tekrar ele alınması.
- Tedbir Kararı
- Dava sürecinde hak kaybı veya telafisi imkansız zararların oluşmasını engellemek amacıyla geçici olarak verilen koruma kararı.
Bunu sosyal mecrada nerede paylaştık
Bu gelişmeleri anında öğrenin
REGAS, 8 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'deki 32 kaydın tümünü analiz etti; burada yalnızca 3 tanesini yayımladık.
REGAS, Resmî Gazete’de sizi ilgilendiren her değişikliği sade bir dille özetler ve bildirir.
REGAS Yorumu
Bu karar, uluslararası evliliklerden doğan çocukların velayet ve iade uyuşmazlıklarında 'çocuğun üstün yararı' ilkesinin ne kadar kritik olduğunu göstermektedir. Lahey Sözleşmesi'nin katı iade kuralları bulunsa da, çocukların psikolojik durumu, anneye bağımlılığı ve yeni yaşam alanına uyumu gibi insani faktörlerin göz ardı edilemeyeceğini tescillemiştir. Benzer durumdaki ebeveynler için emsal teşkil eden bu karar, çocukların alelacele yurt dışına gönderilmesinin önüne geçmektedir.