Gemi Geri Dönüşüme Uluslararası Standart
Resmî adıGemi Geri Dönüşüm Tesislerinin Yetkilendirilmesi Hakkında Yönetmelik
Hong Kong Sözleşmesi standartlarına uyumlu olarak gemi geri dönüşüm tesislerinin yetkilendirilmesi, işletilmesi, denetimi ve uygulanacak yaptırımları belirleyen yeni yönetmelik yürürlüğe girdi.
Düzenlemenin Detayları
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ortaklaşa hazırlanan bu Yönetmelik, Türkiye sınırları içerisinde faaliyet gösteren gemi geri dönüşüm (söküm) tesislerinin uyması gereken teknik, çevresel ve idari kuralları yeniden düzenlemektedir. 2009 tarihli Hong Kong Uluslararası Sözleşmesi standartlarını temel alan düzenleme, 2004 yılından beri yürürlükte olan eski Gemi Söküm Yönetmeliği'ni tamamen yürürlükten kaldırmaktadır.
Yeni sisteme göre, tesislerin faaliyet gösterebilmesi için 5 yıl süreli "Gemi Geri Dönüşüm Yetki Belgesi" alması zorunlu kılınmıştır. Yetkilendirme sürecinde tesislerin hazırlayacağı Gemi Geri Dönüşüm Tesis Planı (SRFP) ana doküman olarak kabul edilecek ve saha denetimleri bu plana göre yapılacaktır. Ayrıca geri dönüştürülecek her gemi için söküm öncesinde Türkçe hazırlanıp yabancı dile tercüme edilecek gemiye özgü bir Gemi Geri Dönüşüm Planı (SRP) onaylatılması gerekecektir. Denetimler, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bünyesinde kurulacak en az iki mühendis üyesi bulunan İnceleme, Tespit ve Denetim Komisyonu (İTDK) tarafından yürütülecektir.
Yönetmelik, kurallara uyulmaması durumunda uygulanacak yaptırımları da ciddi şekilde ağırlaştırmaktadır. Geri dönüşüm planına aykırı söküm yapılması, izinsiz yerinde söküm gerçekleştirilmesi, bildirim yapılmadan işe başlanması gibi durumlarda 100.000 TL ile 1.000.000 TL arasında değişen idari para cezaları öngörülmüştür. İhlallerin bir yıl içinde tekrarlanması halinde cezalar katlanarak artacak ve eylemin üç kez tekrarlanması durumunda tesisin yetki belgesi askıya alınacaktır.
Akla Gelen Sorular
- İzin almadan, tesis dışında 'yerinde söküm' yapmanın cezası nedir?
- Yetkisiz yerinde söküm yapılması durumunda işin sorumlusuna, gemi donatanına ve tesis işletmecisine ayrı ayrı 1.000.000 TL; sökümde çalışan her bir personele ise 100.000 TL idari para cezası kesilir.
- Gemi Geri Dönüşüm Yetki Belgesi kaç yıl süreyle geçerlidir ve ne zaman yenilenmelidir?
- Belge en fazla 5 yıl geçerlidir. Tesis yetkilisi, belgenin geçerlilik süresi dolmadan en az 60 gün önce Bakanlığa yenileme başvurusu yapmak zorundadır.
- Yönetmelikte yer alan tüm maddeler hemen yürürlüğe girdi mi?
- Hayır. Kıyı tesisi uzmanının denetim ve kontrol imza yetkilerini düzenleyen belirli fıkralar (Madde 5/9, Madde 6/7 ve Madde 21/3) 31 Aralık 2028 tarihinde yürürlüğe girecektir; diğer tüm hükümler yayım tarihi olan 22 Haziran 2026'da yürürlüğe girmiştir.
Kavramlar
- SRP (Gemi Geri Dönüşüm Planı)
- Geri dönüştürülecek her bir gemiye özel olarak hazırlanan, tehlikeli maddelerin yönetimini ve söküm adımlarını içeren plan.
- SRFP (Gemi Geri Dönüşüm Tesis Planı)
- Gemi geri dönüşüm tesisinin yönetim sistemini, atık yönetimini ve operasyonel prosedürlerini gösteren detaylı doküman.
- İTDK
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından tesisleri yerinde incelemek, denetlemek ve rapor hazırlamak amacıyla kurulan İnceleme, Tespit ve Denetim Komisyonu.
- Hak Lehtarlığı
- Geri dönüşüm tesisinin üzerinde bulunduğu arazinin kullanım hakkının (kira, irtifak, tapu vb.) kime ait olduğunu gösteren yasal belge.
Bunu sosyal mecrada nerede paylaştık
Bu gelişmeleri anında öğrenin
REGAS, 22 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'deki 23 kaydın tümünü analiz etti; burada yalnızca 2 tanesini yayımladık.
REGAS, Resmî Gazete’de sizi ilgilendiren her değişikliği sade bir dille özetler ve bildirir.
REGAS Yorumu
Bu yönetmelik, Türkiye'nin özellikle Aliağa bölgesinde yoğunlaşan gemi söküm sanayisini küresel yeşil standartlara taşımayı amaçlamaktadır. Sektör temsilcileri için operasyonel denetim yükünü ve belgelendirme maliyetlerini artıracak olsa da, AB standartlarına tam uyum sağlanması Türk gemi söküm sanayisinin uluslararası prestijini ve pazar payını korumasını sağlayacaktır. Çevre ve iş sağlığı önlemlerinin sıkılaştırılması, bölge halkı ve çevre örgütlerinin endişelerini de önemli ölçüde azaltacaktır.