Üniversiteler Artık Eski Bilgiyi Silecek
Resmî adıAnayasa Mahkemesinin 5/3/2026 Tarihli ve 2020/37416 Başvuru Numaralı Kararı
Anayasa Mahkemesi, isim ve cinsiyet değişikliği sonrası üniversite diplomasının yeni kimlik bilgilerine göre güncellenmemesini 'Özel Hayata Saygı Hakkı'nın ihlali olarak değerlendirmiştir.
Düzenlemenin Detayları
Başvurucu E.D., mahkeme kararıyla adını ve cinsiyetini (kadın iken erkek) değiştirmiş ve bu değişiklik nüfus kayıtlarına tescil edilmiştir. Mezun olduğu Bartın Üniversitesi'ne başvurarak diplomasının yeni kimlik bilgilerine göre yeniden düzenlenmesini talep etmiştir. Üniversite, yürürlükteki mevzuatta buna dair açık bir hüküm olmadığını, sadece diplomanın arkasına isim değişikliğine dair açıklama şerhi düşülebileceğini belirterek talebi reddetmiştir. İdare mahkemesi ve istinaf aşamalarında da bu işlem hukuka uygun bulunmuştur.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, yaptığı incelemede temel bir mahremiyet meselesine odaklanmıştır. Mahkeme, kişinin cinsiyet ve isim değişikliği gibi hassas bilgilerinin üçüncü kişilere rızası dışında ifşa edilmemesi gerektiğini vurgulamıştır. Diplomanın arkasına şerh düşülmesi yönteminin, başvurucuyu her diploma ibrazında eski kimliğini ve cinsiyet değişim sürecini açıklamaya zorladığı, bunun da özel hayatın gizliliğini ihlal ettiği sonucuna varılmıştır.
Mahkeme, idarenin kamu hizmetinin sürekliliği ve belge düzeni argümanlarının, bireyin mahremiyet hakkı karşısında orantısız kaldığını belirterek 'Özel Hayata Saygı Hakkı'nın ihlal edildiğine ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir.
Akla Gelen Sorular
- Diplomanın arkasına şerh düşülmesi neden yeterli değil?
- Çünkü şerh düşüldüğünde, diplomayı gören her üçüncü şahıs kişinin eski ismini ve cinsiyet değişimini öğrenmiş olur; bu da mahremiyetin korunması amacına aykırıdır.
- Üniversite neden diplomayı yenilemek istemedi?
- Mevcut yönetmeliklerde diplomanın mezuniyet tarihindeki verileri yansıtması gerektiğine dair genel bir anlayış olması ve güncellemeyi zorunlu kılan açık bir madde bulunmaması nedeniyle reddetti.
- Karar oybirliğiyle mi alındı?
- Hayır, oyçokluğuyla alındı. Muhterem İnce ve Ömer Çınar, başvurucunun üzerinde aşırı bir külfet olmadığı gerekçesiyle karara karşı oy kullanmışlardır.
Kavramlar
- Özel Hayata Saygı Hakkı
- Bireyin kişisel yaşamını, mahremiyetini ve kimliğini ilgilendiren unsurların korunması hakkı.
- İhlal Kararı
- Anayasa Mahkemesi'nin, bir kamu işleminin anayasal hakları çiğnediğine dair verdiği hüküm.
- Yeniden Yargılama
- Bir davanın, tespit edilen hukuki eksiklik veya ihlal nedeniyle ilgili mahkemece tekrar görülmesi süreci.
Bunu sosyal mecrada nerede paylaştık
Bu gelişmeleri anında öğrenin
REGAS, 7 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'deki 50 kaydın tümünü analiz etti; burada yalnızca 4 tanesini yayımladık.
REGAS, Resmî Gazete’de sizi ilgilendiren her değişikliği sade bir dille özetler ve bildirir.
REGAS Yorumu
Bu karar, cinsiyet uyum süreci tamamlanmış veya isim değişikliği yapmış bireyler için devrim niteliğindedir. Artık üniversiteler ve diğer eğitim kurumları, sadece 'not düşmek' veya 'şerh eklemek' ile yetinemez; kişinin güncel kimliğine uygun yeni bir belge düzenlemek zorundadır. Bu, bireylerin iş başvurularında veya resmi işlemlerde geçmişteki kimlik bilgilerini açıklamak zorunda kalarak yaşayabilecekleri ayrımcılığı ve mahremiyet ihlalini ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır.