Dava Dilekçesinde Adres Zorunluluğu
Resmî adıAnayasa Mahkemesinin 16/4/2026 Tarihli ve E: 2025/272, K: 2026/80 Sayılı Kararı
Anayasa Mahkemesi, dava dilekçesinde davalının adresinin gösterilmesi zorunluluğunu ve bu eksikliğin giderilmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasını öngören kuralın hak arama hürriyetine aykırı olmadığına karar vermiştir.
Düzenlemenin Detayları
Kırşehir 2. Aile Mahkemesi tarafından yapılan itiraz başvurusunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 119. maddesinde yer alan '...ve adresleri' ibaresinin, davalı taraf yönünden anayasaya aykırı olduğu ileri sürülmüştür. İtirazın temel gerekçesi, davacının davalının adresini her zaman bilmesinin mümkün olmadığı, MERNİS gibi sistemler varken bu yükümlülüğün davacıya yüklenmesinin mahkemeye erişim hakkını ölçüsüzce kısıtladığı iddiasıdır.
Anayasa Mahkemesi yaptığı incelemede, dava dilekçesinde tarafların adreslerinin bulunmasının yargılamanın düzenli, süratli ve etkin bir şekilde yürütülmesi için meşru bir amaç taşıdığını belirtmiştir. Mahkeme, davacının başlangıçta bildirdiği adrese tebligat yapılamaması durumunda, mahkemenin zaten resen adres araştırması yapma yükümlülüğü bulunduğunu hatırlatmıştır. Dolayısıyla kuralın, davacının adres bildirme konusundaki temel özen yükümlülüğünü hatırlattığı vurgulanmıştır.
Sonuç olarak mahkeme, söz konusu düzenlemenin yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmasına katkı sağladığını, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı bir müdahale teşkil etmediğini belirterek iptal talebini oyçokluğuyla reddetmiştir. Karara dört üye, MERNİS gibi dijital altyapılar varken bu külfetin davacıya yüklenmesinin hak arama hürriyetini zedelediği gerekçesiyle karşı oy kullanmıştır.
Akla Gelen Sorular
- Davalının adresini hiç bilmezsem davam düşer mi?
- Evet, hakim size bir hafta süre verir; bu sürede bir adres bildirmezseniz dava açılmamış sayılır.
- Adres yanlışsa ne olur?
- Eğer dilekçede bir adres varsa ve o adrese ulaşılamazsa, mahkeme bu aşamadan sonra kendisi resmi kayıtlardan araştırma yapmak zorundadır.
- Karar neden oy birliği ile değil de oy çokluğu ile alındı?
- Bazı üyeler, günümüzdeki dijital sistemlerin (MERNİS) mahkemece kullanılmasının çok kolay olduğunu, adres bildirme yükünün vatandaşa yüklenmesinin gereksiz bir engel olduğunu savunmuştur.
Kavramlar
- İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi)
- Bir davanın görülmesi sırasında uygulanan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısıyla AYM'ye taşınması sürecidir.
- Davanın Açılmamış Sayılması
- Dava dilekçesindeki eksiklikler nedeniyle davanın hukuken hiç başlamamış kabul edilerek yargılamanın sonlandırılması.
- MERNİS
- Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının kimlik ve adres bilgilerinin tutulduğu elektronik veri tabanı.
Bunu sosyal mecrada nerede paylaştık
Bu gelişmeleri anında öğrenin
REGAS, 10 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'deki 35 kaydın tümünü analiz etti; burada yalnızca 4 tanesini yayımladık.
REGAS, Resmî Gazete’de sizi ilgilendiren her değişikliği sade bir dille özetler ve bildirir.
REGAS Yorumu
Bu karar, dava açacak vatandaşlar için kritik bir usul uyarısı niteliğindedir. Davalının adresi dilekçede hiç belirtilmezse, hakim size bir haftalık kesin süre verir. Bu sürede adres bildirmezseniz davanız doğrudan 'açılmamış sayılır' ve tüm emekleriniz boşa gidebilir. Karşı tarafın adresini tam bilmiyorsanız bile, en azından bilinen son adresini yazmak veya tespit edilmesi için çaba göstermek hukuki güvenliğiniz için şarttır.