Basılı Yayınlarda Tebliğsiz Toplatma İhlal Sayıldı
Resmî adıAnayasa Mahkemesinin 16/12/2025 Tarihli ve 2016/1845 Başvuru Numaralı Kararı
Anayasa Mahkemesi, basılı yayınlar (kitap, dergi, broşür, gazete) hakkında Sulh Ceza Hâkimliklerince verilen toplatma, dağıtım ve satış yasağı kararlarının usulüne uygun tebliğ edilmemesi ve makul sürede yargısal süreç tamamlanmaksızın süresiz yasağa dönüştürülmesi nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
Düzenlemenin Detayları
Aralarında gazeteci, yazar, siyasi parti ve yayın evlerinin yer aldığı çok sayıda başvurucu, kaleme aldıkları veya yayımladıkları kitap, dergi, broşür ve gazeteler hakkında Sulh Ceza Hâkimlikleri tarafından toplatma, basım, çoğaltma, dağıtım ve satış yasağı kararları verilmesi üzerine Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucular; toplatma kararlarının kendilerine tebliğ edilmediğini, yasal dava açma veya soruşturma sürelerine uyulmadığını ve bu tedbirlerin kalıcı birer yayın yasağına dönüştüğünü belirterek ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu yaptığı incelemede, 5187 sayılı Basın Kanunu ve Anayasa'nın 28. maddesi kapsamındaki toplatma tedbirlerinin geçici bir koruma tedbiri niteliğinde olduğunu vurgulamıştır. Mahkeme; soruşturma veya kovuşturma açılmaksızın ya da kanuni süreler aşıldıktan sonra toplatma tedbirinin sürdürülmesinin, kararların ilgililere tebliğ edilmeyerek etkili itiraz imkânı tanınmamasının ve makul bir süre içinde esasa ilişkin karar verilmemesinin müdahaleyi kanunilik ölçütünden yoksun bıraktığı sonucuna varmıştır.
Anayasa Mahkemesi, başvurucuların Anayasa'nın 26. ve 28. maddelerinde güvence altına alınan ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine Ömer ÇINAR'ın karşıoyu ve oyçokluğuyla karar vermiştir. Kararın bir örneğinin ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili derece mahkemelerine gönderilmesine ve başvuruculara manevi tazminat ödenmesine hükmedilmiştir.
Akla Gelen Sorular
- Bir kitap veya dergi hakkında verilen toplatma kararı süresiz bir yasağa dönüşebilir mi?
- Hayır, AYM'ye göre toplatma kararı geçici bir tedbirdir ve makul sürede dava açılıp sonuçlandırılmadan süresiz bir yasağa dönüştürülemez.
- Toplatma kararı alınan yayının yazarına veya yayıncısına karar tebliğ edilmek zorunda mıdır?
- Evet, kararın ilgili kişilere tebliğ edilerek itiraz ve savunma haklarını kullanmalarına imkân tanınması şarttır.
Kavramlar
- Toplatma Kararı
- Bir basılı yayının dağıtımının, satışının ve çoğaltılmasının yargı kararıyla geçici veya sürekli olarak engellenmesi tedbiri.
- İfade Özgürlüğü
- Bireylerin düşüncelerini söz, yazı, resim veya başka yollarla serbestçe açıklama ve yayma hakkı.
- Kanunilik İlkesi
- Temel hak ve özgürlüklere yapılacak müdahalelerin ancak açık, öngörülebilir ve belirgin kanun hükümlerine dayanması zorunluluğu.
Bunu sosyal mecrada nerede paylaştık
Bu gelişmeleri anında öğrenin
REGAS, 17 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'deki 47 kaydın tümünü analiz etti; burada yalnızca 6 tanesini yayımladık.
REGAS, Resmî Gazete’de sizi ilgilendiren her değişikliği sade bir dille özetler ve bildirir.
REGAS Yorumu
Bu karar, Türkiye'de yayımlanan kitap, dergi ve gazeteler üzerindeki idari ve yargısal denetim sınırı açısından emsal niteliğindedir. Yayıncılar ve yazarlar açısından, hakkındaki toplatma kararlarından tebliğ yoluyla haberdar olunması, savunma hakkının kullanılması ve toplatma tedbirlerinin belirsiz sürelerle kalıcı yasağa dönüşmesinin engellenmesi hukuk güvenliği altına alınmıştır.