Kedi, Köpek ve Sığıra Embriyo Kısıtlaması
Resmî adıEmbriyo Üretimine Dair Tebliğ (No: 2026/8)
Manda dâhil damızlık sığır, koyun, keçi, kedi ve köpeklerden embriyo üretimi, transferi, depolanması, piyasaya arzı ve izlenebilirliğine dair usul ve esasları düzenleyen Tarım ve Orman Bakanlığı tebliğidir.
Eski Durum
Embriyo üretiminde kedi ve köpeklerin dahil edildiği kapsamlı ve biyoteknolojik gelişmeleri içeren tek bir entegre mevzuatın bulunmaması.
Yeni Durum
Tüm üretim ve transfer süreçlerinin IETS standartlarına uyumlu hale getirilmesi, mobil üretim araçlarına standart getirilmesi ve 30 günlük karantina bekleme süresinin zorunlu kılınması.
Düzenlemenin Detayları
Bu Tebliğ ile hayvansal üretimde verimliliği artırmak ve yüksek genetik kapasiteli sürülerin oluşturulmasını sağlamak amacıyla embriyo üretim süreçlerine katı teknik, hijyenik ve idari kurallar getirilmiştir. Tebliğ kapsamında sığır, manda, koyun, keçi ile kedi ve köpek türlerinin donör (verici) olarak kullanılabilmesi için asgari yaş sınırları belirlenmiştir. Örneğin, in vivo üretimde sığırların en az 13 aylık, mandaların en az 18 aylık, koyun ve keçilerin en az 8 aylık, kedi ve köpeklerin ise en az 6 aylık olması zorunludur.
Embriyo üretilecek tüm işletmelerin Bakanlıktan izinli ve 'hastalıktan ari işletme' statüsünde olması gerekmektedir. Donör hayvanların tüberküloz, bruselloz, enzootik sığır löykozu (EBL), mavi dil gibi kritik hayvan hastalıkları yönünden test edilmesi ve bu testlerin tamamının negatif çıkması şart koşulmuştur. Ayrıca dondurulan embriyoların, donör hayvandaki olası latent hastalıkların takibi amacıyla piyasaya arz edilmeden önce en az 30 gün boyunca depolama tanklarında bekletilmesi (karantina süresi) zorunlu hale getirilmiştir.
Üretilen tüm embriyoların Uluslararası Embriyo Teknolojisi Topluluğu (IETS) standartlarına uygun olarak etiketlenmesi, payetlenmesi ve TÜRKVET/PETVET gibi ulusal kayıt sistemlerine işlenmesi gerekmektedir. Mobil embriyo üretim araçları için de asgari iç hacim ve teknik ekipman standartları belirlenmiş olup, bu standartlara uymayan veya izinsiz üretim yapan işletmelerin faaliyetleri durdurulacak ve uygunsuz embriyolar imha edilecektir.
Akla Gelen Sorular
- Sıradan bir çiftçi kendi ineğinden embriyo üretip komşusuna satabilir mi?
- Hayır. Embriyo üretimi ve satışı sadece Bakanlıktan izin almış, 'hastalıktan ari' statüsündeki embriyo üretim merkezleri ile üretim ve satış işletmeleri tarafından yapılabilir. Kendi hayvanına transfer etmek isteyen işletmeler de donör izni almak zorundadır.
- Mezbahada kesilen kaliteli bir hayvandan yumurta toplanarak embriyo üretilebilir mi?
- Hayır, Tebliğ uyarınca mezbahalarda kesilen hayvanlar kesinlikle oosit (yumurta) veya embriyo donörü olarak kullanılamaz.
- Üretilen bir embriyo ne kadar süre sonra başka bir hayvana transfer edilebilir?
- Taze olarak üretilen embriyolar en geç 2 gün içinde transfer edilmelidir. Dondurulmuş embriyoların ise donör hayvanda hastalık çıkıp çıkmadığının kesinleşmesi için en az 30 gün depoda bekletildikten sonra transferine izin verilir.
Kavramlar
- İn vivo embriyo üretimi
- Dişi donör hayvana uygulanan hormon tedavisi ile çoklu yumurtlama sağlanması ve bu yumurtaların suni tohumlama ile anne vücudunda döllendikten sonra yıkanarak toplanması yöntemi.
- İn vitro embriyo üretimi
- Dişi donör hayvandan toplanan yumurtaların (oosit), laboratuvar ortamında suni olarak döllendirilmesi ve gelişim sürecinin laboratuvarda başlatılması yöntemi.
- Hastalıktan ari işletme
- Bakanlıkça belirlenen ve bulaşıcı hayvan hastalıklarından temiz olduğu resmi olarak sertifikalandırılmış hayvancılık işletmesi.
- IETS
- Embriyo transferi ve üretim teknolojilerinde küresel standartları belirleyen Uluslararası Embriyo Teknolojisi Topluluğu.
Etkilenen Sektörler
- Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvancılık
- Veterinerlik Hizmetleri
- Biyoteknoloji ve Laboratuvar Sektörü
- Evcil Hayvan Yetiştiriciliği
Bunu sosyal mecrada nerede paylaştık
Bu gelişmeleri anında öğrenin
REGAS, 22 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'deki 23 kaydın tümünü analiz etti; burada yalnızca 2 tanesini yayımladık.
REGAS, Resmî Gazete’de sizi ilgilendiren her değişikliği sade bir dille özetler ve bildirir.
REGAS Yorumu
Hayvancılık sektöründe biyoteknolojik yöntemlerin kullanımını disipline eden bu düzenleme, uzun vadede Türkiye'nin yüksek kaliteli damızlık ihtiyacını yerli imkanlarla karşılamasını kolaylaştıracaktır. Özellikle elit sürülerden alınan embriyoların taşıyıcı annelere transfer edilmesiyle, bir hayvandan normal şartlarda yılda bir yavru alınabilirken, embriyo transferi sayesinde çok sayıda üstün nitelikli yavru elde edilebilecektir. Kedi ve köpeklerde de embriyo üretimine standart getirilmesi, merdiven altı üretimlerin engellenmesi ve saf ırkların korunması açısından önemli bir adımdır.