AYM'den Mahkemeye Erişim Engellenemez
Resmî adıAnayasa Mahkemesinin 11/2/2026 Tarihli ve 2020/40204 Başvuru Numaralı Kararı
Anayasa Mahkemesi, yeminli mali müşavir Nur Gözüküçük'ün mesleki kısıtlama uygulaması nedeniyle açtığı davanın idare mahkemesi tarafından 'incelenmeksizin red' kararına karşı yaptığı bireysel başvuruyu değerlendirerek, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
Düzenlemenin Detayları
Başvurucu Nur Gözüküçük, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından herhangi bir bildirim yapılmadan 'kısıtlı yeminli mali müşavir' listesine alındığını ve bunun sonucunda mesleki faaliyetlerinin kısıtlandığını öğrenmiştir. Bu uygulamanın kaldırılması ve uğradığı zararların giderilmesi talebiyle yaptığı başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine Ankara 17. İdare Mahkemesi'nde dava açmıştır. Ancak İdare Mahkemesi, söz konusu işlemi 'iç yazışma' ve 'kesin-yürütülebilir işlem niteliğinde değil' gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar vermiştir. Başvurucunun istinaf başvurusu da Ankara Bölge İdare Mahkemesi tarafından reddedilerek karar onanmıştır. Başvurucu bunun üzerine Anayasa Mahkemesi'ne başvurarak adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
Anayasa Mahkemesi, idare mahkemesinin 'kesin ve yürütülebilir işlem' tanımını dar yorumlamasının, başvurucunun yargılama sürecine erişimini engellediğini ve bu durumun Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkına müdahale teşkil ettiğini tespit etmiştir. Mahkeme, müdahalenin kanuni dayanağı bulunsa ve usul ekonomisi gibi meşru bir amaca hizmet etse de, somut olayda uygulanan kısıtlamanın hukuki sonuçlar doğurduğu ve başvurucunun hak ve menfaatlerini doğrudan etkilediği gözetildiğinde, bu müdahalenin ölçüsüz olduğuna karar vermiştir. Özellikle, idarenin bu yönde bir uygulamasının kanuni dayanağının olup olmadığı veya idarenin yetkisinin yargı kararlarında tartışılmamış olması vurgulanmıştır.
Bu sebeple Anayasa Mahkemesi, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ve bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılması amacıyla dosyanın Ankara 17. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Ayrıca başvurucuya 40.446,90 TL yargılama gideri ödenmesine hükmedilmiştir.
Akla Gelen Sorular
- Bir 'iç yazışma' olarak nitelendirilen idari işlem nasıl bir hak ihlaline yol açabilir?
- Metinde geçen iç yazışma, Yeminli Mali Müşavir'in 'kısıtlı' olarak listelenmesi ve mesleki faaliyetlerinin fiilen kısıtlanması sonucunu doğurduğu için, hukuki sonuçları itibarıyla mahkemeye erişim hakkını ihlal etmiştir.
- Anayasa Mahkemesi kararı, benzer durumdaki diğer profesyoneller için ne anlama geliyor?
- Bu karar, mesleklerini icra eden diğer profesyonellerin de, idari işlemlerin 'iç yazışma' gibi nitelendirilerek yargısal denetimden kaçırılmasına karşı hak arama yolunun açık olduğunu ve mahkemeye erişim haklarının güvence altında olduğunu göstermektedir.
- Ankara 17. İdare Mahkemesi şimdi ne yapmak zorunda?
- Ankara 17. İdare Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi'nin ihlal kararında belirtilen ilke ve gerekçelere uygun biçimde yeniden yargılama yaparak, hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermek zorundadır.
- Yeminli Mali Müşavirler hakkında uygulanan bu tür kısıtlamaların yasal dayanağı var mı?
- Anayasa Mahkemesi, idarenin 'kısıtlı yeminli mali müşavirler listesine alınması' şeklindeki uygulamasının kanuni dayanaklarının ortaya konulamadığı ve idarenin bu işlem bakımından yetkili olup olmadığının yargı kararlarında tartışılmadığını belirtmiştir.
Kavramlar
- Bireysel Başvuru
- Anayasa Mahkemesi'ne, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla yapılan başvuru yoludur.
- Mahkemeye Erişim Hakkı
- Herkesin, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilme ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilme hakkıdır.
- İdarenin Kesin ve Yürütülebilir İşlemi
- İdari davaya konu olabilen, hukuk düzeninde doğrudan hukuki sonuçlar doğuran, başka bir makamın onayına ihtiyaç duymayan ve ilgilinin hukukunda değişiklik meydana getiren idari kararlardır. Hazırlık işlemleri bu niteliği taşımaz.
- Ölçülülük İlkesi
- Temel hak ve özgürlüklere yönelik müdahalelerin, ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli, zorunlu ve orantılı olması gerektiğini ifade eden anayasal ilkedir.
- Zımni Red
- İdarenin, bir başvuruya kanuni süresi içinde cevap vermeyerek başvuru talebini dolaylı olarak reddetmiş sayılması durumudur.
Bunu sosyal mecrada nerede paylaştık
Bu gelişmeleri anında öğrenin
REGAS, 17 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'deki 60 kaydın tümünü analiz etti; burada yalnızca 3 tanesini yayımladık.
REGAS, Resmî Gazete’de sizi ilgilendiren her değişikliği sade bir dille özetler ve bildirir.
REGAS Yorumu
Bu karar, idari işlemlerin yargısal denetimi açısından önemli bir emsal teşkil etmektedir. Özellikle mesleklerini icra eden vatandaşların idare tarafından maruz kaldığı ve hukuki sonuç doğuran kısıtlamaların 'iç işlem' sayılarak yargı denetimi dışında bırakılamayacağını göstermektedir. Mali müşavirler gibi belirli meslek grupları için, idari kararların mesleki faaliyetlerini doğrudan etkilemesi durumunda, yargıya erişim haklarının güvence altına alındığı anlamına gelmektedir. Bu karar, idarenin keyfi uygulamalarına karşı bireylerin hak arama özgürlüğünü güçlendirmekte ve benzer durumdaki diğer meslek mensupları için de bir umut ışığı olmaktadır. İdare mahkemelerinin, idari işlemin niteliğini değerlendirirken, bireyin üzerindeki gerçek etkilerini göz ardı etmemesi gerektiğini bir kez daha hatırlatmaktadır.