Fabrikalara Karbon Kotası Geldi
Resmî adıTürkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği
Bu Yönetmelik, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemini (TR ETS) kurarak sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması ile tahsisat ticaretine dair kapsamlı usul ve esasları düzenlemektedir. Daha önceki Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış, yerine emisyon azaltımını teşvik eden piyasa tabanlı yeni bir mekanizma getirilmiştir.
Eski Durum
17/5/2014 tarihli ve 29003 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Bu yönetmelik sadece emisyonların takibine odaklanırken, yeni sistem emisyon ticaretini de içermektedir.
Yeni Durum
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) kurulmuştur. Bu sistem, sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması süreçlerinin yanı sıra, tesislerin emisyon izni almasını, emisyon tahsisatları üzerinden ticaret yapmasını ve belirli bir üst sınır dahilinde emisyon azaltım yükümlülüklerini yerine getirmesini zorunlu kılmaktadır. Piyasa istikrar ve esneklik mekanizmaları ile ek rezerv kullanımı gibi yeni araçlar getirilmiştir.
Düzenlemenin Detayları
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) Yönetmeliği, sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması süreçlerini standart hale getirmekte ve işletmelere emisyon ticareti sistemi kapsamında yükümlülükler getirmektedir. Yönetmelik, Ek-1'de belirtilen faaliyetleri yürüten Kategori B ve Kategori C tesislerini kapsarken; araştırma-geliştirme faaliyetleri, biyokütle kullanan tesisler ve askeri unsurları kapsam dışı bırakmıştır. Sisteme dahil olan işletmelerin sera gazı emisyon izni alması zorunlu olup, bu izin beş yıl süreyle geçerlidir ve yenilenmesi gerekmektedir. İzin başvurusu, değerlendirme süreci ve iptal koşulları detaylı olarak açıklanmıştır. Başvuruların elektronik ortamda yapılması öngörülmüştür.
Yönetmelik, tahsisatların ihracı, piyasaya sunulması ve dağıtım usullerini de belirlemektedir. Ücretsiz tahsisatlar, alt tesisler bazında kıyaslama yöntemiyle dağıtılacak olup, Karbon Piyasası Kurulu kıyas değeri, sektörel faaliyet katsayısı ve ücretsiz tahsisat oranını belirleme yetkisine sahiptir. İşletmelerin tahsisat teslim yükümlülükleri ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda uygulanacak yaptırımlar netleştirilmiştir. Ayrıca, piyasa istikrarını sağlamak amacıyla piyasa istikrar mekanizması, bankalama ve ödünç alma gibi esneklik mekanizmaları ile tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizması da tanıtılmıştır.
Sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması süreçleri için detaylı ilkeler ve yükümlülükler tanımlanmıştır. İşletmelerin izleme planları hazırlaması, yıllık emisyon raporlarını süresi içinde Başkanlığa sunması ve bu raporların akredite doğrulayıcı kuruluşlarca doğrulanması şart koşulmuştur. Yönetmelik, 7552 sayılı İklim Kanunu'na dayanılarak hazırlanmış olup, idari para cezaları ile uyumsuzluk durumunda uygulanacak yaptırımları da sera gazı emisyon miktarlarına göre kategorize etmiştir. Geçici maddelerle pilot uygulama dönemi, sera gazı emisyon izni alımı için geçiş süreçleri ve İzleme Metodolojisi Planı teslim süreleri gibi hususlar düzenlenmiştir.
Akla Gelen Sorular
- TR ETS kapsamında hangi işletmeler sera gazı emisyon izni almak zorunda ve bu iznin geçerlilik süresi ne kadardır?
- Yönetmeliğin Ek-1'inde yer alan faaliyetleri yürüten Kategori B ve Kategori C tesisleri, sera gazı emisyon izni almak zorundadır. Bu izin, yürürlük tarihinden itibaren beş yıl süreyle geçerlidir.
- Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamı dışında tutulan özel durumlar veya tesisler var mıdır?
- Evet, araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yürütüldüğü tesis veya tesis bölümleri, münhasır olarak biyokütle kullanan tesis ve tesis bölümleri, askeri unsurlar, okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler ETS kapsamı dışındadır. Ayrıca, doğalgaz ve ham petrolün iletimi ve depolanması faaliyetleri de birinci uygulama dönemi sonuna kadar istisnadır.
- İşletmelerin emisyon raporlama ve doğrulama süreçlerinde dikkat etmeleri gereken en kritik husus nedir?
- İşletmelerin her yıl 30 Nisan'a kadar bir önceki yılın emisyonlarını ve faaliyet seviyelerini raporlaması ve bu raporların Başkanlığa gönderilmeden önce MEDAS tarafından atanmış akredite doğrulayıcı kuruluşlarca doğrulanması zorunludur. Yanlış veya yanıltıcı bilgi sunulması durumunda ciddi idari yaptırımlar uygulanacaktır.
- Tahsisat teslim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletmeler ne tür yaptırımlarla karşılaşır?
- Tahsisat teslim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletmelere 7552 sayılı Kanunda öngörülen idari para cezaları uygulanır. Ayrıca, teslim edilmeyen tahsisat miktarı bir sonraki yılın yükümlülüğüne eklenerek telafi edilmek zorundadır.
Kavramlar
- Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)
- Sera gazı emisyonlarına üst sınır belirleyerek, tahsisatların alınıp satılması yoluyla emisyon azaltımını teşvik eden piyasa temelli ulusal veya uluslararası mekanizma.
- Tahsisat
- Misli nitelikte, devredilebilen, kaydi olarak ihraç edilen ve belirli bir süre boyunca verilen bir ton karbondioksit eşdeğerinde sera gazı emisyon hakkını ifade eder.
- Sera Gazı Emisyon İzni
- Emisyon Ticaret Sistemi kapsamındaki işletmelerin sera gazı emisyonuna neden olan faaliyetlerini yürütebilmesi için Başkanlıktan alması zorunlu olan belge.
- Doğrulayıcı Kuruluş
- İşletme tarafından hazırlanan sera gazı emisyon raporunun hatalı bildirim içermediğini makul bir güven seviyesinde belirten bir doğrulama raporu oluşturmak üzere akredite olmuş kuruluşu.
- İşlem Kayıt Sistemi
- Tahsisatların ihracı, elde bulundurulması, transferi, iptali ve itfası gibi işlemlerin yapıldığı ve tesis bazında izlendiği elektronik veri sistemi.
- Karbon Piyasası Kurulu
- Ulusal Tahsisat Planını onaylayan, ücretsiz tahsisat dağılımına karar veren ve birincil piyasada satışa sunulacak tahsisat miktarını tespit eden, Bakan başkanlığında toplanan yetkili kurul.
Etkilenen Sektörler
- Enerji Üretimi
- Petrol Rafinasyonu
- Kok Üretimi
- Metal Sanayi
- Çimento ve Klinker Üretimi
- Kireç ve Dolomit Kalsinasyonu
- Cam Üretimi
- Seramik Ürünleri Üretimi
- Kimya Sanayi
- Kağıt ve Selüloz Üretimi
Bunu sosyal mecrada nerede paylaştık
Bu gelişmeleri anında öğrenin
REGAS, 27 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'deki 35 kaydın tümünü analiz etti; burada yalnızca 4 tanesini yayımladık.
REGAS, Resmî Gazete’de sizi ilgilendiren her değişikliği sade bir dille özetler ve bildirir.
REGAS Yorumu
Bu Yönetmelik, Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadele hedefleri doğrultusunda önemli bir adım olup, işletmeler üzerinde karbon emisyonlarını azaltma yönünde ciddi bir baskı oluşturacaktır. Emisyon Ticaret Sistemi'ne dahil olan sanayi tesisleri, yeni izin süreçleri, izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleriyle karşılaşacak, ayrıca emisyonlarını belirlenen limitlerin altında tutabilmek için yatırım yapma veya tahsisat satın alma gerekliliği duyacaklardır. Sistem, işletmelere ek maliyetler getirebilecek olmakla birlikte, uzun vadede çevresel sürdürülebilirlik ve yeşil dönüşüm hedeflerine ulaşılmasında kritik bir rol oynayacaktır. Özellikle pilot uygulama dönemi ve geçiş süreçleri, işletmelerin sisteme adaptasyonu için önemli fırsatlar sunmaktadır.