Gıda Aromalarında Domuz ve Böcek Yasağı
Resmî adıTürk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği
Tarım ve Orman Bakanlığı, gıdalarda kullanılan aroma vericiler ve bileşenlerin kullanım koşulları, kaynak materyalleri ve etiketleme kurallarını yeniden düzenleyen yeni bir yönetmelik yayımladı.
Eski Durum
Doğal aroma kullanımında daha esnek kurallar ve domuz/böcek yasağına dair bu kadar net bir madde bulunmuyordu.
Yeni Durum
Domuz ve böcek kaynaklı aroma materyalleri yasaklandı; doğal aroma etiketi için %95 kaynak materyal şartı getirildi; bazı tehlikeli FL kodlu maddeler 2026 sonunda tamamen yasaklanacak.
Düzenlemenin Detayları
Yeni yönetmelik, 2011 tarihli eski düzenlemeyi yürürlükten kaldırarak aroma vericilerin üretiminden etiketlenmesine kadar geniş bir alanı kapsama almaktadır. Düzenlemenin temel amacı, gıda güvenliğini sağlamak, tüketici sağlığını korumak ve aroma vericilerin kullanımında yanıltıcı uygulamaların önüne geçmektir. Yönetmelik; aroma verici maddeleri, tütsü aromalarını ve bunların kaynak materyallerini içerirken, sadece tatlı, ekşi veya tuzlu tadı olan basit maddeleri ve işlenmemiş gıdaları kapsam dışı bırakmaktadır.
En kritik düzenlemelerden biri, aroma vericilerin ve kaynak materyallerin üretiminde domuz ve böcek kaynaklı maddelerin kullanımına getirilen kesin yasaktır. Ayrıca, gıda aromalarının alkollü içki isimleriyle piyasaya sunulması engellenmiş ve perakende satış noktalarında tüketicinin aroma kullanımıyla yanıltılmasının önüne geçmek için kısıtlamalar getirilmiştir. Belirli kimyasal kodlara (FL numaraları) sahip maddeler için ise risk değerlendirmesi şartı ve özel kullanım kısıtlamaları belirlenmiştir.
Etiketleme tarafında 'doğal' ibaresinin kullanımı çok sıkı şartlara bağlanmıştır. Bir aromanın 'doğal' olarak etiketlenebilmesi için bileşenlerinin tamamının doğal olması gerekirken; belirli bir meyve adıyla (örneğin 'doğal elma aroması') anılması için aromanın ağırlıkça en az %95'inin o meyveden elde edilmesi zorunlu kılınmıştır. Kalan %5'lik kısım ise sadece aromanın standardizasyonu veya tazeliği için kullanılabilir.
Yönetmelik, gıda işletmecilerine uyum için 31 Aralık 2026 tarihine kadar geçiş süresi tanımıştır. Ancak bu tarihten itibaren bazı spesifik aroma maddelerinin (FL 04.029, FL 05.100 vb.) kullanımı ve bu maddeleri içeren gıdaların ithalatı tamamen yasaklanacaktır. 2026 yılı sonuna kadar üretilen ve piyasaya sürülen ürünlerin ise raf ömrü sonuna kadar satışına izin verilmektedir.
Akla Gelen Sorular
- Marketten aldığım 'çilekli' bir üründe artık domuz ya da böcek kalıntısı olabilir mi?
- Hayır, yeni yönetmeliğin 5. maddesi domuz ve böcek kaynaklı aroma materyallerinin gıdalarda kullanımını kesin olarak yasaklamıştır.
- Üzerinde 'Işıktan uzak tutun' yazan bir aroma ne anlama geliyor?
- Yönetmelik uyarınca FL 16.133 numaralı aroma maddesi ışıkla temas ettiğinde yapısı değiştiği (foto dönüşüm) için bu uyarı zorunlu kılınmıştır.
- Eski kurallara göre üretilmiş gıdalar hemen toplanacak mı?
- Hayır, işletmelere 31 Aralık 2026'ya kadar geçiş süresi verilmiştir; bu tarihten önce üretilen ürünler raf ömrü sonuna kadar kalabilir.
Kavramlar
- FL Numarası
- Avrupa Birliği tarafından aroma maddelerini tanımlamak için kullanılan benzersiz kimlik numarası.
- Aroma Öncülü
- Gıdaya eklenen ve pişirme gibi bir işlemden geçince aroma oluşturan, kendi başına koku vermesi gerekmeyen madde.
- Tütsü Aroma Vericisi
- Gıdalara tütsülenmiş tadı vermek için odun dumanının yoğunlaştırılması ve saflaştırılmasıyla elde edilen ürün.
Etkilenen Sektörler
- Gıda Sanayii
- Aroma ve Esans Üreticileri
- Perakende Market Zincirleri
- Gıda İthalatçıları
Bunu sosyal mecrada nerede paylaştık
Bu gelişmeleri anında öğrenin
REGAS, 14 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'deki 23 kaydın tümünü analiz etti; burada yalnızca 1 tanesini yayımladık.
REGAS, Resmî Gazete’de sizi ilgilendiren her değişikliği sade bir dille özetler ve bildirir.
REGAS Yorumu
Bu düzenleme ile gıda etiketlerinde sıkça gördüğümüz 'doğal aroma' ifadesi gerçek bir anlam kazanıyor. Artık 'doğal çilek aromalı' bir yoğurt yediğinizde, o aromanın gerçekten %95 oranında çilekten geldiğinden emin olabileceksiniz. Ayrıca inanç hassasiyeti olan vatandaşlar için domuz ve böcek kaynaklı aroma bileşenlerinin yasaklanması önemli bir güvence sağlıyor.